Wstęp
Jan Feliks Porajewski, znany również jako Jan Gans, był wybitną postacią w polskim środowisku medycznym i samorządowym przełomu XIX i XX wieku. Urodził się w 1872 roku w Krakowie, a swoje życie poświęcił nie tylko medycynie, ale również pracy społecznej i politycznej. Jako burmistrz Sanoka oraz aktywny członek licznych organizacji, Porajewski odegrał kluczową rolę w kształtowaniu życia lokalnej społeczności. Jego historia to nie tylko biografia lekarza, ale również opowieść o zaangażowaniu w sprawy publiczne oraz o osobistych tragediach, które zakończyły jego życie w 1929 roku.
Wykształcenie i wczesna kariera
Jan Porajewski ukończył studia na Wydziale Wszechnauk Lekarskich Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1897 roku, zdobywając dyplom lekarza oraz stopień doktora. Już w trakcie studiów miał okazję pracować jako asystent w zakładzie fizjologicznym pod kierunkiem dr. Napoleona Cybulskiego. Po ukończeniu nauki przez kilka lat praktykował jako lekarz w Krakowie. Jego kariera nabrała tempa, gdy w 1899 roku przeniósł się do Liska, gdzie związał się z lokalną społecznością i rozpoczął działalność jako lekarz miejski.
Działalność społeczna i zawodowa
Porajewski był nie tylko lekarzem, ale również aktywnym członkiem wielu organizacji branżowych i społecznych. W 1902 roku zmienił swoje rodowe nazwisko na „Porajewski”, co miało związek z jego nowym rozdziałem w życiu. Działał w c.k. powiecie liskim, gdzie był członkiem rady powiatowej i zastępcą członka wydziału powiatowego. W 1907 roku zorganizował zjazd lekarzy i przyrodników polskich we Lwowie oraz był inicjatorem powołania towarzystwa zaliczkowego dla lekarzy.
W kolejnych latach Porajewski brał udział w pracach różnych instytucji, takich jak Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Lekarzy oraz Związek Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych. Jego działalność była różnorodna – od pracy w komisjach podatkowych po członkostwo w Izbie Lekarskiej Wschodnio-Galicyjskiej. Podczas I wojny światowej służył jako lekarz-asystent, a później został naczelnym lekarzem 20 pułku piechoty C.K. Obrony Krajowej, za co otrzymał wysokie odznaczenia.
Burmisztrz Sanoka
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Jan Porajewski zaangażował się w sprawy samorządowe. W 1928 roku został wybrany radnym miasta Sanoka, a niedługo później objął stanowisko burmistrza. Jego wybór na to eksponowane stanowisko był niemal jednogłośny – uzyskał 47 głosów na 48 oddanych. Jako burmistrz starał się poprawić sytuację sanitarną oraz rozwijać infrastrukturę miasta. Wprowadził plan gruntownych reform dotyczących kanalizacji, budownictwa mieszkaniowego oraz szkolnictwa.
Podczas swojej kadencji Porajewski wykazał się dużym zaangażowaniem wobec mieszkańców Sanoka. Regularnie spotykał się z nimi w celu omówienia ich potrzeb i problemów. Dzięki jego inicjatywom powstały nowe komisje zajmujące się różnymi aspektami życia społecznego miasta. Przykład jego aktywności można zobaczyć na przykładzie zmiany nazwy ulicy Królowej Izabeli na ulicę Marszałka Józefa Piłsudskiego.
Problemy zdrowotne i tragiczny koniec
Mimo sukcesów zawodowych Jan Porajewski borykał się z problemami zdrowotnymi, które zaczęły go coraz bardziej dotykać pod koniec lat 20-tych XX wieku. W kwietniu 1929 roku złożył wniosek o urlop, a następnie postanowił zrezygnować z pełnienia funkcji burmistrza ze względu na złe samopoczucie. Rada Miejska próbowała go przekonać do pozostania na stanowisku, jednak Porajewski był zdecydowany na rezygnację.
Jego życie zakończyło się tragicznie 10 maja 1929 roku, kiedy to popełnił samobójstwo strzałem z broni palnej. Powodem tej decyzji była jego nieuleczalna choroba, która spędzała mu sen z powiek. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku, a jego nagrobek wpisano do wojewódzkiej ewidencji rejestru zabytków.
Pamięć o Janie Porajewskim
Jan Porajewski pozostawił po sobie trwały ślad jako burmistrz Sanoka oraz szanowany lekarz internista. Jego działalność na rzecz lokalnej społeczności była doceniana zarówno za życia, jak i po śmierci. Dzięki staraniom Stowarzyszenia Opieki nad Starymi Cmentarzami nagrobek Porajewskiego został odnowiony do końca września 2016 roku, co świadczy o pamięci oraz szacunku dla jego osiągnięć.
Jego historia jest przykładem nie tylko zaangażowania zawodowego, ale także osobistej tragedii, która dotknęła wielu ludzi tamtych czasów. Jan Porajewski pozostaje symbolem determinacji oraz poświęcenia dla innych, a jego życie jest inspiracją dla kolejnych pokoleń lekarzy i działaczy społecznych.
Zakończenie
Życie Jana Porajewskiego to opowieść o pasji do medycyny oraz o ogromnym zaangażowaniu w sprawy społeczne i samorządowe. Jego wkład w rozwój Sanoka oraz działalność na rzecz mieszkańców są dowodem na to, jak ważne jest połączenie profesji z chęcią służenia innym. Mimo tragicznego końca jego historia nadal żyje poprzez pamięć mieszkańców oraz poprzez zachowane ślady jego działalności.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).