Dwutarczka – wprowadzenie do świata krzewów ozdobnych
Dwutarczka, znana naukowo jako Dipelta, to rodzaj krzewów z rodziny przewiertniowatych, który obejmuje cztery gatunki. Te piękne rośliny pochodzą ze środkowych i zachodnich Chin, gdzie występują w górskich lasach, zaroślach oraz na urwiskach skalnych do wysokości 1800 m n.p.m. Dwutarczki są szczególnie cenione za swoje efektowne kwitnienie, co sprawia, że są popularnymi roślinami ozdobnymi, również w Polsce. Dwa z gatunków – D. floribunda i D. yunnanensis – znalazły swoje miejsce w polskich ogrodach. Nazwa rodzaju odnosi się do charakterystycznych dla tego rodzaju dwóch tarczowatych przysadek, które znajdują się u nasady każdego kwiatu, co jest odniesieniem do greckiego słowa „pelte”, oznaczającego małą, okrągłą tarczę.
Morfologia dwutarczki
Dwutarczki to krzewy o różnorodnym pokroju, które mogą osiągać wysokość do 5 m. W Europie Środkowej zwykle dorastają do około 2,5 m. Ich pędy mogą być prosto wznoszące się lub przewisające, co nadaje im unikalny wygląd w ogrodzie.
Liście
Liście dwutarczki są opadające na zimę, co oznacza, że w okresie zimowym krzewy tracą liście. Są naprzeciwległe i krótkoogonkowe, pozbawione przylistków. Blaszka liściowa może być całobrzega lub ząbkowana przy wierzchołku i jest słabo owłosiona na wiązkach przewodzących oraz wzdłuż brzegu.
Kwiaty
Kwiaty dwutarczki są bezwonne i wyrastają pojedynczo lub w grupach po kilka w kątach liści górnej części pędów. Każdy kwiat wspierany jest przez okazałe przysadki o sercowatym kształcie, które czasami mają intensywne czerwone zabarwienie. U nasady kwiatu znajdują się dwie tarczowate przysadki, które okrywają zalążnię.
Kielich kwiatu składa się z pięciu wąskich działek, które na dole są zrośnięte. Korona kwiatu ma lejkowaty kształt i składa się z pięciu płatków, które są zrośnięte u nasady w bardzo wąską, wygiętą rurkę. Na szczycie korony płatki są rozpostarte i dwuwargowe – górna warga składa się z trzech łatek, a dolna z dwóch. Płatki mogą być białe lub różowe, natomiast w gardzieli często mają żółtopomarańczowy kolor.
Pręciki kwiatu występują w liczbie czterech i tworzą dwie pary; mają one dwusilne nitki zrośnięte u nasady z rurką korony. Zalążnia jest dolna i czterokomorowa; w dwóch komorach znajdują się pojedyncze płodne zalążki, podczas gdy w pozostałych dwóch komorach można znaleźć liczne zalążki sterylne. Słupek jest pojedynczy z główkowatym znamieniem i jest krótszy od korony kwiatu.
Owoce
Dwutarczka produkuje dwunasienne niełupki, które przerastają przez tarczowate przysadki pełniące funkcję aparatu lotnego. Owoce te są zwieńczone trwałymi działkami kielicha, co dodatkowo zwiększa ich oryginalność i atrakcyjność.
Systematyka i klasyfikacja
Dwutarczka należy do rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae) i klasyfikowana jest w podrodzinie zimoziołowych (Linnaeoideae). Stanowi takson siostrzany dla rodzaju Kolkwitzia. W 2012 roku Maarten J.M. Christenhusz zaproponował scalenie wszystkich przedstawicieli tej podrodziny (rodzaje Abelia, Diabelia, Dipelta, Kolkwitzia oraz Vesalea) w jeden rodzaj – zimoziół Linnaea. Ta propozycja jednak nie została powszechnie przyjęta przez środowisko botaniczne.
Wykaz gatunków
- Dipelta elegans Batalin
- Dipelta floribunda Maxim. – dwutarczka kwiecista
- Dipelta wenxianensis Yi F.Wang & Y.S.Lian
- Dipelta yunnanensis Franch.
Uprawa dwutarczki
W Europie Środkowej dwutarczka może przemarzać do poziomu śniegu podczas surowych zim, dlatego rośliny te wymagają odpowiedniego okrywania, szczególnie młode siewki. Najlepiej rosną na glebie świeżej piaszczysto-gliniastej oraz w miejscach nasłonecznionych.
Krzewy te można rozmnażać na dwa sposoby: poprzez wysiew nasion lub przez sadzonki ukorzeniane w czerwcu. Nasiona powinny być wysiewane w inspektach lub szklarniach na początku wiosny. Dzięki tym metodom każdy ogrodnik ma możliwość cieszenia się tymi efektownymi roślinami we własnym ogrodzie.
Zakończenie
Dwutarczka to niezwykle interesujący rodzaj krzewów ozdobnych, który łączy w sobie piękno kwiatów oraz unikalną morfologię liści i owoców. Jej obecność w ogrodzie nie tylko wzbogaca estetykę przestrzeni, ale także przyciąga uwagę miłośników botaniki oraz ogrodnictwa. Dzięki swoim wyjątkowym cechom oraz różnorodności gatunków dwutarczka zasługuje na większe zainteresowanie zarówno ze strony profesjonalistów jak i amatorów uprawy roślin ozdobnych.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).