Nawcz – wieś kaszubska w Polsce
Nawcz, znany w języku kaszubskim jako Nôwcz, to malownicza wieś położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Łęczyce. Z danych z dnia 31 grudnia 2011 roku wynika, że miejscowość zamieszkuje 253 mieszkańców na powierzchni 4,82 km². Wioska ta, mimo swojego niewielkiego rozmiaru, ma bogatą historię oraz interesujące położenie geograficzne.
Położenie Nawcza
Nawcz znajduje się na trasie obecnie zawieszonej linii kolejowej Kartuzy – Lębork, gdzie kiedyś funkcjonował przystanek kolejowy o tej samej nazwie. Położenie wsi na południowy wschód od Lęborka sprawia, że jest ona dobrze skomunikowana z większymi ośrodkami miejskimi. Warto zauważyć, że bliskość do Lęborka czyni Nawcz atrakcyjnym miejscem dla osób poszukujących spokoju wiejskiego życia, a jednocześnie pragnących mieć dostęp do miejskiej infrastruktury.
Historia Nawcza
Pierwsze wzmianki o Nawczu datowane są na 1356 rok, kiedy to miejscowość została poświadczona w akcie nadania Rozłazina. Przez wieki wieś była własnością różnych rodów szlacheckich, co miało wpływ na jej rozwój i architekturę. W 1658 roku ustalono jednolitą nazwę Navitz, a po II wojnie światowej zmieniono ją na Nawcz.
W czasie drugiej wojny światowej Nawcz stał się tragicznym miejscem pamięci. W okresie od 2 lutego do 9 marca 1945 roku przetrzymywano tu około 800 więźniów hitlerowskiego obozu Stutthof. Większość z nich nie przeżyła ciężkich warunków panujących w obozie; około 600 osób zmarło lub zostało zabitych. W 1961 roku utworzono koło Nawcza „Cmentarz Ofiar Marszu Śmierci”, na który przeniesiono zwłoki zmarłych i pomordowanych. Na cmentarzu tym spoczywa 538 pomordowanych przez Niemców więźniów Stutthofu.
Kolejne etapy historii
Po wojnie Nawcz przeszedł różne zmiany administracyjne. W latach 1945–1954 miejscowość należała do województwa gdańskiego, powiatu lęborskiego i gminy Rozłazino. Po zniesieniu gmin i utworzeniu gromad wieś znalazła się ponownie w województwie gdańskim. Od 1975 roku do 1998 roku administracyjnie przynależała do tego samego województwa. Obecnie Nawcz jest częścią powiatu wejherowskiego i zalicza się do ziemi lęborskiej.
Miejsca pamięci
Nawcz jest miejscem szczególnym ze względu na swoją tragiczną historię z czasów II wojny światowej. Cmentarz Ofiar Marszu Śmierci jest jednym z najważniejszych punktów pamięci w tej okolicy. Znajdują się tam groby więźniów obozu Stutthof, którzy zginęli podczas brutalnego marszu śmierci. Cmentarz ten jest nie tylko miejscem spoczynku dla ofiar, ale także symbolem upamiętnienia tragicznych wydarzeń historycznych.
Dodatkowo w latach 1992–1994 na miejscu baraków, w których przetrzymywano więźniów obozu Stutthof, wybudowano kościół-pomnik ofiar. Jest to kościół filialny parafii w Rozłazinie i pełni ważną rolę jako miejsce modlitwy i refleksji nad losem ofiar II wojny światowej.
Kultura i tradycja Nawcza
Nawcz to miejsce o bogatej kulturze kaszubskiej. Mieszkańcy pielęgnują lokalne tradycje oraz język kaszubski, który jest nieodłącznym elementem ich tożsamości. Kaszubi są znani ze swojej gościnności oraz umiejętności rzemieślniczych, co można zaobserwować podczas lokalnych festynów i imprez kulturalnych.
Warto podkreślić znaczenie lokalnych świąt oraz obrzędów związanych z cyklem rolniczym i religijnym. Mieszkańcy Nawcza organizują różne wydarzenia, które przyciągają turystów oraz mieszkańców okolicznych miejscowości. Takie festyny są doskonałą okazją do zapoznania się z tradycjami kaszubskimi oraz lokalną kuchnią.
Przyszłość Nawcza
W obliczu postępującej urbanizacji i globalizacji, Nawcz stara się zachować swoje unikalne cechy oraz tradycje. Lokalne władze oraz mieszkańcy podejmują działania mające na celu ochronę dziedzictwa kulturowego oraz rozwój infrastruktury turystycznej. Zainteresowanie turystów historią i kulturą Kaszub może przyczynić się do rozwoju ekonomicznego regionu.
W planach jest także dalsze promowanie miejsca pamięci oraz organizowanie wydarzeń edukacyjnych dotyczących II wojny światowej i historii regionu. Dzięki temu Nawcz ma szansę stać się nie tylko spokojną miejscowością wypoczynkową, ale również istotnym punktem na mapie turystycznej Pomorza.
Zakończenie
Nawcz to wieś o bogatej historii i kulturze, która pomimo swoich niewielkich rozmiarów pełni ważną rolę jako miejsce pamięci o tragicznych wydarzeniach II wojny światowej. Mieszkańcy starają się dbać o swoje dziedzictwo kulturowe oraz promować lokalne tradycje. Z perspektywą dalszego rozwoju turystyki i ochrony historycznych miejsc Nawcz ma szansę stać się atrakcyjnym celem dla turystów oraz osobą poszukującą spokoju i kontaktu z naturą.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).